Τι είναι ένα ολοκληρωμένο αγρόκτημα

Τι είναι ένα ολοκληρωμένο αγρόκτημα

Είναι στην ουσία ένα αγρο-οικοσύστημα, όπου κοινότητες φυτών και ζώων αλληλεπιδρούν με το φυσικό, βιολογικό και χημικό τους περιβάλλον, το οποίο ταυτόχρονα τροποποιείται από τον άνθρωπο για την παραγωγή τροφίμων, κλωστικών ινών, ενέργειας και άλλων προϊόντων για ανθρώπινη κατανάλωση και μεταποίηση.
Αυτό το αγροοικοσύστημα είναι ενταγμένο οργανικά στα πλαίσια του γενικότερου τοπικού οικοσυστήματος που το περιβάλει και λειτουργεί με στόχο την αειφορία, δηλαδή την κάλυψη των αναγκών του
παρόντος, χωρίς να διακυβεύεται η ικανότητα της μελλοντικής γενιάς ανθρώπων να καλύψει τις δικές της.
Στα πλαίσιά του η διαχείριση των φυσικών πόρων και του ανθρώπινου
δυναμικού είναι πρωταρχικής σημασίας. Περιλαμβάνει τη διατήρηση ή τον εμπλουτισμό αυτών των ζωτικών πόρων μακροπρόθεσμα. Η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού συμπεριλαμβάνει την εκτίμηση των κοινωνικών ευθυνών: τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εργαζομένων, τις ανάγκες των αγροτικών κοινοτήτων, την υγεία και ασφάλεια των καταναλωτών τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον.
Η “ολοκληρωμένη προσέγγιση αγρού” λαμβάνει υπόψη τους πολιτιστικούς, τους κοινωνικούς και φυσικούς πόρους καθώς και το έδαφος, το νερό και τον αέρα. Από την ανακύκλωση και την ενεργειακή αποδοτικότητα, μέχρι τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και τη χρήση των παρασκευασμάτων φυτο-ζωοπροστασίας και των άλλων εισροών.
Λαμβάνει υπόψη την αλληλεπίδραση των βιοτικών και αβιοτικών
παραγόντων και στοιχείων του περιβάλλοντος, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στην ηλιακή ενέργεια να ταξιδέψει μέσω όλων των
επιπέδων της τροφικής αλυσίδας και να επιτρέπει στην ύλη να ανακυκλωθεί.

Ο κυριότερος παράγοντας που θα καθορίζει πόσα και ποια είδη οργανισμών μπορούν να ζήσουν σε ένα ολοκληρωμένο αγρόκτημα είναι το διαθέσιμο ποσό
ενέργειας. Η ενέργεια σε ένα αγρόκτημα-οικοσύστημα ρέει από τον ήλιο στους αυτότροφους οργανισμούς(παραγωγοί- φωτοσυνθετικοί οργανισμοί)
μετά στους οργανισμούς που τρέφονται από τους αυτότροφους (φυτοφάγοι οργανισμοί) και τελικά στους οργανισμούς που τρέφονται από τους άλλους οργανισμούς (καταναλωτές–σαρκοφάγοι οργανισμοί). Αντίθετα από την ενέργεια, η ύλη ανακυκλώνεται. Το νερό, ο κύκλος του άνθρακα και του αζώτου είναι οι τρεις κύριοι τρόποι με τους οποίους η ύλη ανακυκλώνεται
σε αυτό.
Ο κύκλος του νερού :
Η διαθεσιμότητα του νερού είναι ένας από τους βασικούς
παράγοντες που ρυθμίζουν την παραγωγικότητα σε ένα τέτοιο αγροοικοσύστημα. Εξαρτάται από τον γενικότερο κύκλο του νερού στην περιοχή(συνίσταται συνήθως από τα ακόλουθα στάδια: εξάτμιση (από τις λίμνες, τα ποτάμια και τους ωκεανούς), διαπνοή από φυτά και δέντρα, υγροποίηση(σχηματισμός σύννεφων), κατακρήμνιση(βροχή, χιόνι, χαλάζι), διαφυγή ή επιστροφή πίσω στον κύκλο. Έχουν εκφραστεί σοβαρές περιβαλλοντικές ανησυχίες για τη χρήση του νερού στη γεωργία μέσω της
άρδευσης, ιδιαίτερα στις Μεσογειακές χώρες. Στις περιοχές όπου η χρήση υπερβαίνει το ρυθμό ανεφοδιασμού και η στάθμη νερού μειώνεται οι περιβαλλοντικές συνέπειες μπορούν να είναι σοβαρές, π.χ. ερημοποίηση ή αλάτωση από το θαλάσσιο νερό που εισβάλλει στον υδροφόρο ορίζοντα, και απώλεια της βιοποικιλότητας ως αποτέλεσμα της αλλαγής στη ροή των κοιτών(βλέπε π.χ.εκτροπή Αχελώου). Η άρδευση μπορεί να οδηγήσει στη μόλυνση των υδάτων λόγω της αυξημένης συγκέντρωσης των φυτοφαρμάκων και των θρεπτικών ουσιών στο
νερό που απορρέει. Επιπλέον, απαιτούνται ακόμα μεγαλύτεροι πόροι για την
άντληση του νερού από τις βαθύτερες γεωτρήσεις.
Σχετικά με την ποιότητα νερού, η συμβατική γεωργία είναι μια σημαντική πηγή νιτρικών και φωσφορικών αλάτων στο νερό. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στον ευτροφισμό, με τα επακόλουθα σοβαρά αποτελέσματα στο φυσικό περιβάλλον, και στη συγκέντρωση νιτρικών αλάτων στις πηγές πόσιμου ύδατος, επιφανειακού και υπόγειου(Το 87% των αγροτικών περιοχών στην Ευρώπη έχουν συγκέντρωση νιτρικών στα υπόγεια ύδατα που υπερβαίνει το ασφαλές όριο των 25 mg/l, και το 22% βρίσκεται πάνω από την
μέγιστη επιτρεπτή συγκέντρωση των 50 mg/l..).
Για την αποκατάσταση αυτού του προβλήματος χρειάζονται γενικότερα εκτενή μέτρα που δεν είναι δυνατόν να ληφθούν στα πλαίσια του αγροοικοσυστήματος και περιγράφονται στην οδηγία της ΕΕ για τα νιτρικά άλατα. Κάποιες προσωρινές λύσεις είναι η χρήση ποικιλιών ανθεκτικών στα άλατα, η χαμηλής έντασης άρδευση, κάποια εδάφη μπορεί να χρειαστεί να παραμείνουν ακαλλιέργητα ή να οδηγηθούν σε άλλες χρήσεις, όπως π.χ. στην παραγωγή ανθεκτικών στην ξηρασία φυτών για ζωοτροφή, στην αποκατάσταση των φυσικών βιότοπων κ.λ.π. Σε κάθε περίπτωση εκείνο που θα είναι απαραίτητο είναι ο βιολογικός καθαρισμός των υγρών αποβλήτων από τις ανθρώπινες εγκαταστάσεις(κατοικίες του ανθρώπινου δυναμικού που θα έχει εγκατασταθεί στο αγρόκτημα) και από τις αντίστοιχες ζωϊκές εγκαταστάσεις καθώς και η εξοικονόμιση και ο σωστός τρόπος άρδευσης.
Ο κύκλος του άνθρακα:
ο άνθρακας κυκλοφορεί μέσα στο περιβάλλον του αγροκτήματος με τη μορφή του διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Τα φυτά δεσμεύουν το CO2 από την ατμόσφαιρα και το χρησιμοποιούν στη
διαδικασία της φωτοσύνθεσης μετατρέποντάς το σε υδατάνθρακες(1), ενώ άλλοι οργανισμοί(μικροοργανισμοί-ζώα-άνθρωποι) και τα ίδια τα φυτά απελευθερώνουν CO2 στην ατμόσφαιρα κατά τη αναπνοή-διαπνοή. Μεγάλο μέρος του άνθρακα μπορεί να αποθηκευθεί στο έδαφος μέσω της εναπόθεσης των «συντριμιών» της βιομάζας και της οργανικής ύλης(SOM) από τη κομποστοποίησή της στα πλαίσια του αγροκτήματος. Αυτή η διαδικασία μπορεί να επιταχύνεται με τη χρήση των Ενεργών Μικροοργανισμών(ΕΜ: έχουμε ασχοληθεί σε άλλη ανάρτηση με αυτούς), και αυτό θα είναι η συμβολή του ολοκληρωμένου αγροκτήματος στη μείωση της περίσσειας του CO2 –λόγω φαινομένου του θερμοκηπίου- στην ατμόσφαιρα και άρα στην αποτροπή της αλλαγής του κλίματος.
Ο κύκλος του αζώτου :
οι οργανισμοί χρειάζονται το άζωτο για την παραγωγή
αμινοξέων. Η ατμόσφαιρα περιέχει άζωτο κατά 75%, αλλά οι περισσότεροι
οργανισμοί δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτή τη μορφή αζώτου, και πρέπει να έχει μια σταθερή μορφή. Ο κύκλος αζώτου παράγει αυτή τη σταθερή μορφή αζώτου που χρειάζονται οι οργανισμοί. Τα αζωτοβακτήρια δεσμεύουν το ατμοσφαιρικό άζωτο και παράγουν αμμωνία (NH3).
Αλλά βακτήρια χρησιμοποιούν την αμμωνία από τα ζωϊκά απόβλητα και παράγουν νιτρικά άλατα και νιτρώδη άλατα κατά τη διαδικασία κομποστοποίησης. Τα νιτρικά άλατα χρησιμοποιούνται από τα φυτά για την παραγωγή αμινοξέων τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πρωτεϊνών από τα φυτά. Τα φυτά καταναλώνονται από άλλους οργανισμούς οι οποίοι χρησιμοποιούν τα αμινοξέα από τα φυτά για να φτιάξουν τα δικά τους. Οι αποικοδομητές μετατρέπουν το άζωτο που βρίσκουν σε άλλους οργανισμούς σε αμμωνία και το επιστρέφουν στο έδαφος. Κάποια βακτήρια βέβαια επιστρέφουν το άζωτο στην ατμόσφαιρα, αλλά με την πολύ σημαντική διαδικασία της κομποστοποίησης μπορούμε να έχουμε μεγάλο μέρος του αζώτου στο έδαφος, πράγμα που είναι απαραίτητο για την παραγωγικότητα του αγροκτήματος.
Θα πρέπει λοιπόν να λαμβάνονται πολύ σοβαρά υπόψη αυτοί οι κύκλοι για τη λειτουργία του αγροκτήματος σαν εντοπισμένο οικοσύστημα. Βέβαια σε αυτούς τους κύκλους θα πρέπει να προστεθούν και οι λειτουργίες των
αλληλεξαρτήσεων και των διαδικασιών που συναντώνται και στο φυσικό περιβάλλον π.χ. θρεπτική ανακύκλωση, αλληλεπιδράσεις αρπακτικών ζώων/ θηραμάτων, ανταγωνισμός και συμβίωση.

Πιο συγκεκριμένα ο σχεδιασμός ενός τέτοιου αγροοικοσυστήματος βασίζεται στην εφαρμογή των ακόλουθων αρχών:
1. Ενίσχυση της ανακύκλωσης της βιομάζας, βελτιστοποίηση της θρεπτικής
διαθεσιμότητας και εξισορρόπηση της θρεπτικής ροής
2. Εξασφάλιση ευνοϊκών εδαφολογικών συνθηκών για την ανάπτυξη των φυτών, ιδιαίτερα με τη διαχείριση της οργανικής ουσίας και την ενίσχυση της
εδαφολογικής μικροβιακής ζυμωτικής(και όχι αποσυνθετικής) δραστηριότητας
3. Ελαχιστοποίηση των απωλειών λόγω της ηλιακής ακτινοβολίας, του αέρα και του νερού μέσω της διαχείρισης του μικροκλίματος, της συλλογής νερού και της διαχείρισης του εδάφους μέσω της αυξανόμενης εδαφολογικής κάλυψης
4. Διαφοροποίηση ειδών και γενετική διαφοροποίηση του αγροοικοσυστήματος στο χρόνο και στο χώρο
5. Ενίσχυση των ευεργετικών βιολογικών αλληλεπιδράσεων και των συνεργισμών μεταξύ των συστατικών της αγρο-βιοποικιλότητας έχοντας ως αποτέλεσμα την προώθηση των κύριων οικολογικών διαδικασιών και υπηρεσιών
Ο τελικός στόχος του αγρο-οικολογικού σχεδιασμού είναι να ενσωματωθούν τα στοιχεία έτσι ώστε να βελτιωθεί η συνολική βιολογική αποδοτικότητα, να διατηρηθεί η βιοποικιλότητα και η παραγωγικότητα του αγροοικοσυστήματος και να διατηρηθεί η ικανότητά αυτοσυντήρησης του. Ο στόχος
είναι να σχεδιαστεί ένα τύπος αγροοικοσυστημάτων, που μιμείται τη δομή και τη λειτουργία των φυσικών οικοσυστημάτων.
Οι βασικότεροι βέβαια στόχοι είναι:
1) η επίτευξη "υγιούς" εδάφους .Το υγιές έδαφος θα δώσει υγιή φυτά με άριστη ευρωστία και λιγότερο ευαίσθητα στα παράσιτα και στη συνέχεια υγιή φυτά θα δώσουν υγιή ζώα και ανθρώπους.
2) η επίτευξη της όσο το δυνατόν μεγαλύτερης βιοποικιλότητας. Η ποικιλομορφία των φυτών υποστηρίζει στη συνέχεια την ποικιλομορφία της άγριας ζωής και αυτή με τη σειρά της θα ενισχύσει τα φυσικά οικοσυστήματα και θα μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση παρασίτων. Οι πολυκαλλιέργειες είναι συνήθως πιο ευέλικτες οικονομικά και οικολογικά. Ενώ η μονοκαλλιέργεια έχει πλεονεκτήματα από την άποψη της αποδοτικότητας και της ευκολίας της διαχείρισης, η απώλεια της συγκομιδής σε οποιοδήποτε έτος θα μπορούσε να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο τη σταθερότητα μιας κοινότητας που εξαρτάται από αυτή την συγκομιδή. Με την πολυκαλλιέργεια μοιράζεται ο οικονομικός κίνδυνος. Με την κατάλληλη διαχείριση, η ποικιλομορφία μπορεί επίσης να βελτιώσει ένα αγρόκτημα από βιολογική άποψη. Για παράδειγμα, στο σύστημα ετήσιων καλλιεργειών, η αμειψισπορά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση των «ζιζανίων», των παθογόνων και των εντομολογικών εχθρών. Επίσης, τα φυτά κάλυψης έχουν σταθεροποιητικά αποτελέσματα στο αγροοικοσύστημα με την συγκράτηση του εδάφους και των θρεπτικών ουσιών, την διατήρηση της εδαφικής υγρασίας με τα φυτικά υπολείμματα, και με την αύξηση του ρυθμού διήθησης του νερού και της εδαφολογικής υδατοχωρητικότητας.
Η βέλτιστη ποικιλομορφία μπορεί να επιτευχθεί με την ενσωμάτωση της φυτικής και ζωικής παραγωγής στο ίδιο ολοκληρωμένο αγρόκτημα. Αυτό ήταν η συνηθισμένη πρακτική για αιώνες μέχρι τα μέσα της 20ου αιώνα όταν η βιομηχανοποιημένη εντατική γεωργία ανάγκασαν τα αγροκτήματα να γίνουν πιο εξειδικευμένα. Η μικτή φυτική και ζωική παραγωγής έχει διάφορα πλεονεκτήματα. Καλλιεργώντας φυτικά είδη-προϊόντα μόνο στις
επίπεδες επιφάνειες εδάφους και βοσκές ή κτηνοτροφικές καλλιέργειες σε
απότομες κλίσεις μειώνεται η διάβρωση του εδάφους. Οι βοσκότοποι και
οι κτηνοτροφικές καλλιέργειες στην αμειψισπορά βελτιώνουν την ποιότητα του εδάφους, μειώνουν τη διάβρωση και η κοπριά από τα αγροτικά ζώα, στη συνέχεια, συμβάλλει στην γονιμότητα του εδάφους. Επιπλέον μια δραστική μείωση της παραγωγής-κατανάλωσης κρέατος και γάλακτος μέσω και της μείωσης του αριθμού ζώων, ώστε να τα αντέχει το αγρόκτημα θα είχε ένα σημαντικό θετικό αντίκτυπο στο κλίμα. Θα είχε επίσης μια θετική επίδραση στην υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού, μιας και ένα δισεκατομμύριο ανθρώπων είναι υπέρβαροι- σχεδόν και όσοι υποσιτίζονται. Μια αλλαγή προς ολοκληρωμένα, πολυλειτουργικά συστήματα θα είχε θετικές επιπτώσεις για τη γεωργία και οι βοσκότοποι μπορούν να λειτουργήσουν σαν μεγάλες “δεξαμενές” αποθήκευσης του άνθρακα και της βιοποικιλότητας.Τα αγροτικά ζώα μπορούν να αμβλύνουν τις αρνητικές επιπτώσεις των περιπτώσεων ζημιών στις καλλιέργειες, καταναλώνοντας τα υπολείμματα της καλλιέργειας, η οποία σε ένα σύστημα που θα είχε«μόνο φυτικές καλλιέργειες» θα θεωρούνταν αποτυχία. Η ζωική παραγωγή, που σύμφωνα με τις προτάσεις στο κείμενο για τη "κρεοφαγία-φυτοφαγία" θα παίζει συμπληρωματικό ρόλο, μπορεί να βοηθήσει στην αυτάρκεια του αγροοικοσυστήματος και να προστατέψει τους αγρότες από την έλλειψη διατροφής και από τις διακυμάνσεις του εμπορίου και των τιμών. Σε συνδυασμό με τις φυτικές καλλιέργειες, θα γίνεται αποτελεσματικότερη η αγροτική εργασία για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών.
3)Το μικρότερο δυνατόν οικολογικό αποτύπωμα, με τις λιγότερες δυνατές εισροές. Η επιλογή ειδών και ποικιλιών που είναι καλά προσαρμοσμένα στη περιοχή και στις συνθήκες του αγρού βοηθάνε σε αυτό.
Επίσης η επιλογή των μεθόδων της βιοκαλλιέργειας, της βιοδυναμικής ή της φυσικής καλλιέργειας, οι οποίες είναι έντασης εργασίας και όχι χημικών εισροών συνεισφέρουν στο μικρό οικολογικό αποτύπωμα.
Κύρια όμως θα πρέπει να μπει στόχος να μειωθεί η εξάρτηση από τις μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να υποκατασταθούν αυτές από τις ανανεώσιμες πηγές ή την εργασία, αλλά μέχρι το σημείο βέβαια που είναι εφικτό. Μικρές εγκαταστάσεις γεωθερμίας στα κτίρια, παραγωγής βιοαερίου για θέρμανση-μαγείρεμα, μικρές ανεμογεννήτριες και μικρά φωτοβολταϊκά για παραγωγή της απαιτούμενης ηλεκτρικής ενέργειας, είναι δυνατές σήμερα στα πλαίσια ενός τέτοιου αγροκτήματος.


4) Ένας επιπλέον στόχος θα πρέπει να είναι και η εγκατάσταση στο αγρόκτημα της κοινότητας των ανθρώπων, που ασχολούνται με τη διαχείρισή του. Αυτό είναι λίγο δύσκολο για τα σημερινά ελληνικά δεδομένα, όπου ο αγροτικός κλήρος είναι πολύ μικρός. Αν όμως η όλη κατεύθυνση συνδεθεί με ένα καινούργιοκίνημα κοινοτισμού και επιστροφής και εγκατάστασης της νέας άνεργης γενιάς των πόλεων στην περιφέρεια, θα είναι αυτό δυνατό. Με αλλαγή της χρήσης της γης και ένα «νέο αναδασμό»-μπορούν να δημιουργηθούν κατάλληλα από άποψη έκτασης αγροκτήματα, στα οποία θα μπορούν να εγκαθίστανται οι νέοι δημιουργώντας δομές «διευρυμένης οικογένειας» ή οικοκοινότητας. Με αυτές όμως τις κοινωνικές δομές θα ασχοληθούμε σε ένα επόμενο κείμενο.

(1)αντίδραση φωτοσύνθεσης είναι:
6CΟ2 + 12Η2Ο +ηλιακή ενέργεια→ C6Η12Ο6 + 6O2 + 6Η2Ο + 674 θερμίδες

Source : http://topikopoiisi.blogspot.gr

Οικοκοινότητες : Μία εναλλακτική στάση ζωής

Με τον όρο οικοκοινότητες (ecovillages ή ecomunicipallities) εννοούμε κοινότητες που παρουσιάζουν λόγω της κοινωνικής, οικονομικής και οικολογικής τους οργάνωσης (μεθόδους κατασκευής, λειτουργίας και των δηλωμένων τους στόχων) κάποια σημαντικά διαφοροποιά χαρακτηριστικά από το μέσο όρο των ανθρώπινων κοινοτήτων σε μία ευρύτερη περιοχή προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας.Υπάρχουν πολλά παραδείγματα τέτοιων κοινοτήτων που έχουν δομηθεί από την αρχή ή αναδομηθεί σε υπάρχουσα υποδομή, και τα οποία διατείνονται ότι λειτουργούν ως ισχυρά εναλλακτικά εργαλεία αειφορικής ανάπτυξης.

Σε πολλές περιπτώσεις η στάση και η φιλοσοφία τέτοιων κοινοτήτων έχει διατυπωθεί ως ο αντίποδας πολλών χαρακτηριστικών μίας σύνθετης πραγματικότητας όπως αυτής της σημερινής μορφής του παγκοσμιοποιημένου πλανήτη και του σύγχρονου καπιταλισμού. Οι κάτοικοι τέτοιων κοινοτήτων έχουν συνειδητές θέσεις σε σχέση με την υπερκατανάλωση αγαθών, τη διατροφική και ενεργειακή αυτονομία, την τοπικότητα και την παγκοσμιότητα, τον σεβασμό και την προστασία του περιβάλλοντος.

Οικοκοινότητες υπάρχουν πολλές σε όλα τα σημεία του πλανήτη, αλλά το κίνημα των οικοκοινοτήτων που αναπτύχθηκε κυρίως στη Βόρειο Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη, πρόσφατα γνωρίζει μία ραγδαία άνθηση κυρίως ως αντίδραση στις διεθνείς πολιτικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές εξελίξεις.

Βάσει του αριθμού τους, τέτοιες προσπάθειες χωρίζονται σε «οικοκοινότητες» (έως 50 άτομα), «οικοχωριά» (50-150 άτομα) και «οικοδήμους» (150-2000+ άτομα).

Η οικοκοινότητα ως μια συνειδητή κοινότητα

Οι οικοκοινότητες είναι – κοινωνικά, οικονομικά και οικολογικά - βιώσιμες συνειδητές κοινότητες. Οι περισσότερες στοχεύουν σε 50-150 κατοίκους γιατί αυτός είναι ο αριθμός που θεωρείται ως μέγιστος για ένα υγιές κοινωνικό δίκτυο, σύμφωνα με τα ευρήματα της κοινωνιολογίας και της ανθρωπολογίας.

Μια οικοκοινότητα συνήθως αποτελείται από άτομα που έχουν επιλέξει να δοκιμάσουν μια εναλλακτική λύση απέναντι στον συγκεντρωτισμό και την κεντρική εξουσία. Κάποιοι άνθρωποι βλέπουν την παγκοσμιοποίηση, τον καταναλωτικό τρόπο ζωής, την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, την αυξανόμενη επέκταση των αστικών κέντρων, τη βιομηχανική γεωργία και κτηνοτροφία καθώς και την υπερεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα ως τάσεις που πρέπει να αλλάξουν για να αποφευχθεί η οικολογική καταστροφή. Βλέπουν τις κοινότητες με μικρό αριθμό κατοίκων και με μικρό οικολογικό αντίκτυπο ως μια εναλλακτική πρόταση. Παρόλα αυτά, πολλές από αυτές τις κοινότητες δεν ασπάζονται κάποιο είδος αναχωρητισμού αλλά συνεργάζονται μεταξύ τους για τη δημιουργία ενός δικού τους δικτύου.

Ο όρος συνειδητή κοινότητα χρησιμοποιήθηκε επίσημα έπειτα από μια συνάντηση το 1948 στις ΗΠΑ ατόμων που ενδιαφέρονταν για την ίδρυση εναλλακτικών κοινοτήτων. Ο όρος «συνειδητή» εκφράζει τη συνειδητή θέληση των ατόμων να βρεθούν μεταξύ τους. Η FIC (Fellowship of Intentional Communities), που γεννήθηκε τότε, διέκρινε τις εξής κατηγορίες συνειδητών κοινοτήτων: οικοδομικοί συνεταιρισμοί, κοινοπραξίες γης (land trusts), κομμούνες, κιμπούτς, άσραμς και κοοπερατίβες σπιτιών.

Το 1991 ο Robert Gilman δημιούργησε έναν νέο όρο που τείνει να γίνει επίσημος: Τις οικοκοινότητες ή οικοχωριά. Έγινε ευρύτερα αποδεκτός ως μία ακόμα κατηγορία συνειδητής κοινότητας. Ο Gilman όρισε ένα οικοχωριό ως έναν οικισμό όπου:

• Το πλήθος των κατοίκων επιτρέπει την υγιή κοινωνική και πολιτική δικτύωση (συνήθως έως 150 άτομα).
• Υπάρχουν όλες οι βασικές και απαραίτητες δομές για να μπορεί να ζήσει κάποιος άνθρωπος.
• Οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι ακίνδυνα ενσωματωμένες στον φυσικό κόσμο.
• Είναι βιώσιμος, δηλαδή συντηρείται από μία υγιή ανθρώπινη ανάπτυξη η οποία μπορεί να συνεχίζεται επιτυχώς στο αόριστο μέλλον, χωρίς επιβλαβείς επιδράσεις στο περιβάλλον.
• Πρέπει να έχει πολλαπλά κέντρα πρωτοβουλιών.

Οι αρχές στις οποίες βασίζονται οι οικοκοινότητες μπορούν να εφαρμοστούν σε αστικό και υπαίθριο περιβάλλον, όπως επίσης και σε «ανεπτυγμένες» όπως και σε «αναπτυσσόμενες» χώρες. Οι υποστηρικτές των οικοκοινοτήτων συνήθως αναζητούν δομική ανεξαρτησία και όσο το δυνατόν λιγότερο εμπόριο έξω από την οικοπεριοχή τους. Οι υπαίθριες οικοκοινότητες βασίζονται συνήθως σε βιολογική καλλιέργεια, μόνιμη καλλιέργεια (permaculture) καθώς και άλλες πρακτικές που λειτουργούν υπέρ του οικοσυστήματος και της βιοποικιλότητας.

Μια οικοκοινότητα βασίζεται συνήθως σε:

• «Πράσινο» κεφάλαιο υποδομής.
• Αυτόνομες κατοικίες για την ελαχιστοποίηση του οικολογικού ίχνους.
• Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
• Μόνιμη καλλιέργεια (permaculture).
• Διάφορες μορφές υποστηρικτικής κοινότητας και κοινοτικών πρακτικών.
• Ο κεντρικός σκοπός πολλών οικοκοινοτήτων είναι να αποτελέσουν παράδειγμα βιώσιμου οικισμού, δηλαδή τα περισσότερα πράγματα που χρειάζονται να παράγονται εκεί επί μονίμου βάσεως.

Η οργάνωση μιας οικοκοινότητας στηρίζεται σε έναν ελάχιστο «κώδικα ηθικής» και το τελικό αποτέλεσμα έχει χαρακτηρισθεί ως οικοαναρχισμός (ή οικολογική αναρχία):

• Αγορά από τα ίδια τα μέλη ώστε να ενισχυθεί η τοπική οικονομία.
• Τοπική παραγωγή και διάθεση του φαγητού.
• Περιορισμός της υπερκατανάλωσης αγαθών.
• Συναινετική λήψη αποφάσεων.
• Σεβασμός της διαφορετικότητας του κάθε ατόμου.

ΠΗΓΗ  http://ecovillagegreece.wordpress.com/

Φυσική προστασία φυτών από ασθένειες.

Φυσικά σπιτικά παρασκευάσματα για ασθένειες φυτών

Ξύδι
 Χρησιμοποιήστε ξύδι για τη θεραπεία πολλών ασθενειών των φυτών, συμπεριλαμβανομένης της σκωρίασης, του μελανού σημείου και της μυκητίασης (περονόσπορου).
Αναμείξτε 1 κουταλιά φυσικό ξύδι σε 1 λίτρο νερό
Ψεκάστε με το διάλυμα στις άρρωστες περιοχές των φυτών νωρίς το πρωί ή το βράδυ, όταν οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές και δεν υπάρχει άμεσο φως.
Επαναλάβετε μέχρι η ασθένεια να θεραπευτεί.


Μαγειρική σόδα (όξινο ανθρακικό νάτριο) - Μυκητοκτόνο

Χρησιμοποιήστε αυτό το φάρμακο για τη θεραπεία μυκήτων των φυτών.
Ανακατέψτε 1 κουταλιά σούπας και 1 κουταλιά φυτικό λάδι σε ένα 4 λίτρα νερό.
Προσθέστε μερικές σταγόνες υγρό ή εντομοκτόνο σαπούνι στο μίγμα για να βοηθήσει να εξαπλωθεί πιο ομοιόμορφα στα φύλλα.
Ψεκάστε τα μολυσμένα φυτά, συμπεριλαμβανομένων και των κάτω φύλλων.
Το όξινο ανθρακικό κάλιο επίσης αντιμετωπίζει μύκητες και δεν προσθέτει άλατα (νατρίου) στο έδαφος.

Γάλα
Το γάλα είναι ένα πολύ καλό όπλο για τους μύκητες και τους ιούς των φυτών. Για την πρόληψη των μυκήτων, πασπαλίζουμε 2 κουταλιές γάλα σε σκόνη στο έδαφος γύρω από τα φυτά μας νωρίς στην περίοδο πριν εμφανιστούν οι ασθένειες. Αν δείτε μύκητες στα φύλλα της τομάτας, των τριανταφυλλιών, ή άλλων φυτών, ψεκάστε με αραιωμένο μείγμα γάλακτος (1 μέρος γάλα με 1 μέρος νερό) άμεσα στα μολυσμένα φύλλα. Μπορείτε ακόμη να χρησιμοποιήσετε το γάλα που έχει ξινίσει.

Οικολογικό σπρέι  για καταπολέμηση ασθενειών και εντόμων
Συστατικά
1,5  κουταλιά της σούπας μαγειρική σόδα
1 κουταλιά σούπας εντομοκτόνου σαπουνιού
1 κουταλιά σούπας φυτικό λάδι
1 κουταλιά σούπας ξύδι
4 λίτρα νερό

Οδηγίες
Ανακατέψτε τη μαγειρική σόδα, το σαπούνι και το λάδι σε μία κούπα νερό.
Προσθέστε  στο τέλος το ξύδι.
Βάλτε το μίγμα σε ένα ψεκαστήρα και προσθέστε το υπόλοιπο νερό.
Ανακατέψτε καλά και ψεκάστε όλο το φυτό, στην πάνω αλλά και στην κάτω μεριά των φύλλων.
Καταπολεμά τις μυκητιάσεις και τη μαύρη κηλίδα
Ψεκάστε κάθε εβδομάδα για την καταπολέμηση των εντόμων και των ασθενειών.

Αντιμυκητιακό σπρέι χαμομηλιού για τους σπόρους,  τα σπορόφυτα και τη ριζοκτονία
Συστατικά
1 κούπα νερό
1 κουταλιά της σούπας άνθη χαμομηλιού

Οδηγίες
Βράστε το νερό, βγάλτε το από τη φωτιά και προσθέστε 1 κουταλιά της σούπας χαμομήλι.
Σκεπάστε το δοχείο μέχρι να κρυώσει και σουρώστε το χαμομήλι μετά.
Χρησιμοποιήστε το έγχυμα του χαμομηλιού για να μουλιάσετε τους σπόρους ή για να υγράνετε το φυτόχωμα που θα φυτέψετε τους σπόρους σας.
Ψεκάζεται ποτίζοντας τα σπορόφυτά σας με το τσάι χαμομηλιού για 2 εβδομάδες μέχρι να αναπτυχτούν τα φυτά σας.
Μπορείτε να ενισχύσετε το μίγμα προσθέτοντας 1 κουταλιά της σούπας πολυκόμπι.
Υπεροξείδιο του υδρογόνου
Οι ρίζες απαιτούν οξυγόνο και τα χαμηλά επίπεδα προκαλούν τις περισσότερες ασθένειες των ριζών. Περισσότερο πότισμα στα φυτά προκαλεί την ανάπτυξη της σήψης της ρίζας. Όταν υπάρχει πολύ νερό στο έδαφος, οι αεροφόροι οδοί κλείνουν με νερό και οι ρίζες χρησιμοποιούν το λίγο οξυγόνο που είναι διαθέσιμο. Τα φυτά δεν είναι σε θέση να απορροφήσουν τα θρεπτικά συστατικά από το έδαφος και οι ρίζες μπορούν να αρχίσουν να πεθαίνουν μέσα σε 24 ώρες. Τα φυτά θα αρχίσουν να μαραίνονται και να μοιάζουν σαν να μην έχουν αρκετό νερό. Είναι εύκολο να γίνει ένα μοιραίο λάθος η προσθήκη περισσότερου νερού.

Το νερό αποτελείται από υδρογόνο και οξυγόνο. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου (H2O2) έχει ένα επιπλέον άτομο οξυγόνου. Όταν τα φυτά ποτιστούν με υπεροξείδιο του υδρογόνου, το οξυγόνο απελευθερώνετε στο έδαφος γύρω από τις ρίζες, με αποτέλεσμα την ταχεία ανάπτυξη μιας υγιής ρίζας. Χρησιμοποιήστε το φθηνό 3% υπεροξείδιο του υδρογόνου, που μπορεί κανείς να αγοράσει σε ένα φαρμακείο. Αναμείξετε 2 κουταλάκια του γλυκού σε 4 λίτρα νερό.

Ασθένειες-Τεχνικές πρόληψης
Το στρες των φυτών
Μεταχειριστείτε τα πιο κοινά προβλήματα στρες των φυτών, που προκαλούνται από τα έντομα, το υπερβολικό πότισμα, το υπερβολικό κόψιμο, την ξηρασία, και τα ζιζάνια για να βοηθήσετε στην πρόληψη των ασθενειών των φυτών.

Ασθένειες από μύκητες
Ένας μύκητας που επηρεάζει τα λαχανικά, τα φρούτα, τους θάμνους, τα δένδρα και τα λουλούδια, ευνόητε από συνθήκες με υγρασία (15-25 βαθμούς κελσίου) χωρίς άνεμο. Η γκρι μούχλα εμφανίζεται μετά από παρατεταμένες περιόδους συννεφιάς, ομίχλης, υγρασίας, ή ελαφρές βροχές. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ένα γκρι με καφέ αποχρωματισμό και μια ασαφή λευκωπή γκρι μούχλα που αναπτύσσετε στην επιφάνεια των περιοχών που επλήγησαν. Ο μύκητας προκαλεί μάρανση του άνθους, σήψη και απόρριψη του καρπού, έλκη στα στελέχη, κηλίδες στα φύλλα και σήψη στους βολβούς ή τη ρίζα.
-Αγοράζετε σπόρους υψηλής ποιότητας από ποικιλίες
-Φυτέψετε τους σπόρους σε ηλιόλουστα, καλά προετοιμασμένα αποστραγγιζόμενα μέρη, τη περίοδο που συνιστάται για την περιοχή σας.
-Να αποφεύγεται τα βαριά εδάφη, τη βαριά σπορά, τον υπερπληθυσμό, τη κακή κυκλοφορία του αέρα, τη πολύ βαθιά φύτευση και την πολύ λίπανση (ειδικά με άζωτο)
-Λιπάρετε τα φυτά με βάση την ανάλυση του εδάφους.
-Κρατήστε το έδαφος υγρό μετά τη φύτευση. Επιτρέψτε στα φυτά να έχουν άφθονο φως.
-Πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική υγρασία. Χρησιμοποιήστε επιφανειακό πότισμα και κρατήστε το νερό μακριά από το φύλλωμα. Ποτίζετε με νερό τα φυτά νωρίς την ημέρα.
-Αφαιρέστε το πρώτο καρπό που έχει μολυνθεί με γκρι-μούχλα σήψης από τη καλλιέργεια και κάψτε ή θάψτε το. Όλα τα άρρωστα φυτά και τα φυτικά μέρη θα πρέπει να απομακρύνονται και να καταστρέφονται.
-Μετά τη συγκομιδή κάψτε όλα τα υπολείμματα των καλλιεργειών.
-Μην μετακινήστε και αγγίζετε τα φυτά όταν είναι βρεγμένα. Αυτό προκαλεί την εξάπλωση των ασθενειών.

Σάπισμα της ρίζας
Αυτός ο μύκητας οδηγεί σε μικρά ή και σοβαρά προβλήματα μαρασμού που προκαλούνται από την παρεμπόδιση της λειτουργίας της ρίζας
Τα καλά αποστραγγιζόμενα εδάφη είναι ίσως η καλύτερη προληπτική δράση κατά των κοινών μυκήτων μάρανσης του εδάφους.
Επαρκής κυκλοφορία του αέρα μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη των ασθενειών.
Μια σκόνη από μαλακό πέτρωμα/φωσφορικό στο έδαφος μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της εξάπλωσης της μάρανσης.
Ένα σπιτικό σπρέι με σκόρδο μπορεί να δουλέψει για πολλές ασθένειες αλλά και για προβλήματα εντόμων.

Clubroot (λάχανο και οικογένεια μουστάρδας)
Αυτή είναι μια κοινή ασθένεια στα λάχανα, ραπανάκια, γογγύλια, σινάπια. Η παραμόρφωση γίνετε στις κρυμμένες ρίζες του φυτού και έχει σχήμα ραβδιού. Στο λάχανο αυτό προκαλεί ασχημάτιστα ή καθόλου κεφάλια, που ακολουθείται από μείωση στην ανάπτυξη ή και θάνατο του φυτού.
Μην φυτεύεται αν έχετε πρόβλημα, μέλη της οικογένειας λάχανου (συμπεριλαμβανομένων μπρόκολα, κουνουπίδια, κράμβες, λάχανα Βρυξελών, σινάπια κ.α.) στον ίδιο χώρο για τέσσερα χρόνια.
Αυξήστε το επίπεδο του pH του εδάφους στο 7.5. Πρώτα κάνετε μια δοκιμή για να μάθετε το τρέχον επίπεδο του pH του εδάφους και μετά αυξήστε το με ασβέστιο ή και μαγνήσιο.
Βεβαιωθείτε ότι το έδαφος στραγγίζει καλά.

Συμβουλές
Τα σπρέι λαδιού δουλεύουν πνίγοντας τα έντομα όταν έρθουνε σε επαφή μαζί τους. Όταν προσθέσουμε και άλλα συστατικά αποτρέπουν διάφορες ασθένειες μυκήτων. Να θυμάστε ότι τα σπρέι μπορούν να σκοτώσουν και τα ωφέλιμα έντομα γι αυτό να ψεκάζεται όταν είστε σίγουροι ότι υπάρχουν τα βλαβερά. Πάντα να ψεκάζεται δοκιμαστικά μερικά φύλλα και να ελέγχεται μετά από 1-2 μέρες για κάψιμο των φύλλων. Αν δεν υπάρχει κάψιμο συνεχίστε τον ψεκασμό σε όλο το φυτό.

Πηγή:
http://organiceden.homestead.com/ManagePlantDiseases.html
http://www.ghorganics.com/page15.html

Read more: http://piperies-agiou-georgiou.blogspot.com/2012/06/blog-post_5459.html#ixzz2P0UVcZWL

Πώς δημιουργείται μια τράπεζα σπόρων

Συγκομιδή επεξεργασία και αποθήκευση σπόρων

Βασικές συμβουλές για τη συγκομιδή και την αποθήκευση σπόρων

1.Αφήστε τους καρπούς να ωριμάσουν τέλεια και μαζέψτε τους πρώτους που θα ωριμάσουν, γιατί παίρνουν τους περισσότερους χυμούς του φυτού, έχουν τα καλύτερα χαρακτηριστικά της ποικιλίας και δεν κινδυνεύετε να τους χάσετε από το κρύο ή από μετέπειτα αρρώστιες.

2.Μη μαζεύεται τους σπόρους μετά από την πρωινή υγρασία η μετά από βροχή. Προτιμήστε να τους μαζέψετε το απόγευμα.

3.Μην αφήνεται τους σπόρους για μεγάλη διάρκεια πάνω στο φυτό από τότε που έχουν ωριμάσει και ξεραθεί, γιατί κινδυνεύουν από αρρώστιες και έντομα.

4.Μη ξεραίνεται τους σπόρους κατευθείαν στον ήλιο και γενικότερα σε θερμοκρασίες πάνω από 25-30 βαθμούς κελσίου, αλλά καλύτερα σε ζεστό και ξηρό μέρος με καλό αερισμό για μια εβδομάδα. Όταν ο σπόρος μας έχει ξεραθεί σωστά πρέπει να σπάζει και όχι να λυγίζει.

5.Φυλάξτε τους σπόρους αμέσως μετά την διαδικασία ξήρανσης, σε γυάλινα ή πλαστικά δοχεία που κλείνουν αεροστεγώς για να αποφύγετε την υγρασία. Μπορείτε να προσθέσετε μέσα στα δοχεία και ειδικά μπαλάκια σιλικόνης που απορροφούν την υγρασία (τα βρίσκετε στο εμπόριο), αλλιώς κομμάτια από ξεραμένο ασβέστη που κάνει την ιδία δουλειά.

6.Αποθηκεύστε τους σπόρους σας σε δροσερό και σκοτεινό μέρος που δεν έχει μεγάλες διακυμάνσεις θερμοκρασίας. Οι σπόροι που θα αποθηκευτούν σωστά και με αυτές τις διαδικασίες θα έχουν ως και πενταπλάσιο χρόνο ζωής.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΣΠΟΡΩΝ ΑΝΑ ΦΥΤΟ
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΙΔΙΩΝ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΥΓΗ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΩΣ ΜΕ ΑΛΛΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ.

Φασόλι, μαρούλι, μπιζέλι, πιπέρι, ντομάτα.
Αυτά τα λαχανικά παράγουν το σπόρο την ίδια χρονιά που φυτεύονται και είναι συνήθως αυτό γονιμοποιούμενα, ελαχιστοποιώντας τις πιθανότητες της γονιμοποίησης διά διασταυρώσεως.

Φασόλι - κοινό φασόλι
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Αν και αυτό γονιμοποιούμενα, οι διαφορετικές ποικιλίες πρέπει να χωριστούν από 100 μέτρα ή μια άλλη συγκομιδή που ανθίζει συγχρόνως. Σπάνια παρατηρούμε τη γονιμοποίηση διά διασταυρώσεως ακόμα και όταν καλλιεργούνται δύο ποικιλίες η μια δίπλα στην άλλη.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Επιτρέψτε στα φασόλια που θέλετε για σπόρο να γίνουν καφετιά και μαζέψτε τα περίπου έξι εβδομάδες μετά από το στάδιο ωρίμανσης(φαγητού). Εάν ο καιρός κρυώσει, τραβήξτε ολόκληρα τα φυτά από τη ρίζα και κρεμάστε τα σε δροσερό μέρος για να ξεραθούν, έως ότου οι λοβοί γίνουν καφετιοί. Ανοίξτε το κέλυφος με τα χέρια και μαζέψτε τους καρπούς .

Μαρούλι -Lactuca sativa
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωριστές ποικιλίες που ανθίζουν συγχρόνως από τουλάχιστον 100 μέτρα για να εξασφαλίσετε αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Μαζέψτε ολόκληρη την κορυφή των μαρουλιών 2-3 εβδομάδες μετά την άνθισή τους. Τα μεμονωμένα κεφάλια θα ωριμάσουν σε διαφορετικούς χρόνους που καθιστούν τη συγκομιδή του σπόρου μεγάλης ποσότητας συγχρόνως σχεδόν αδύνατη. Ο σπόρος μπορεί να τιναχτεί καθημερινά από τα μεμονωμένα ανθισμένα κεφάλια. Τα τρίβουμε με τα χέρια για να αφαιρεθούνε όλοι οι σπόροι.

Μπιζέλια - Pisum sativum
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Οι διαφορετικές ποικιλίες πρέπει να χωριστούν 100 μέτρα με μια άλλη συγκομιδή που ανθίζει συγχρόνως. Σπάνια γίνεται τη γονιμοποίηση διά διασταυρώσεως ακόμα και όταν αυξάνονται δύο ποικιλίες η μια δίπλα στην άλλη.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Επιτρέψτε στα μπιζέλια που θέλετε για σπόρο να γίνουν καφετιά και μαζέψτε τα περίπου 4 εβδομάδες μετά από το στάδιο ωρίμανσης(φαγητού). Εάν ο καιρός κρυώσει, τραβήξτε ολόκληρα τα φυτά από τη ρίζα πρώτα, και κρεμάστε τα σε δροσερό μέρος για να ξεραθούν, έως ότου οι λοβοί γίνουν καφετιοί. Ανοίξτε το κέλυφος με τα χέρια και μαζέψτε τους καρπούς .

Πιπέρι - καψικό annuum
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Οι διαφορετικές ποικιλίες πρέπει να χωριστούν 400 μέτρα με μια άλλη συγκομιδή που ανθίζει συγχρόνως για να εξασφαλίσουμε απόλυτη αγνότητα. Για παραγωγή σπόρων για οικιακη χρήση 100 μέτρα απόσταση είναι οικανοποιητική.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Αφήστε τις πιπεριές να ωριμάσουν πλήρως. (Τα περισσότερα πιπέρια γίνονται κόκκινα όταν είναι πλήρως ώριμα.) Εάν ο καιρός κρυώσει πριν από τα πιπέρια γίνουν ώριμα, τραβήξτε όλο το φυτό και κρεμάστε το σε δροσερή, ξηρά θέση έως ότου ωριμάσουν οι πιπεριές. Κόψτε το κατώτατο σημείο από τα φρούτα και φθάστε προσεκτικά μέσα για να γδύσετε τους σπόρους που περιβάλλουν τον κεντρικό κώνο. Σε πολλές περιπτώσεις, οι σπόροι δεν χρειάζονται κανέναν περαιτέρω καθαρισμό. Ξεράνετε σε δροσερή θέση έως ότου ο σπόρος είναι αρκετά ξηρός και σπάει όταν τον τσακίζετε.

Ντομάτα - Lycopersicon esculentum
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Οι διαφορετικές ποικιλίες πρέπει να χωριστούν 100 μέτρα με μια άλλη συγκομιδή που ανθίζει συγχρόνως για να εξασφαλίσουμε απόλυτη αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Επιτρέψτε στις ντομάτες να ωριμάσουν εντελώς πριν τη συλλογή τους για την παραγωγή σπόρου. Τα ανώριμα φρούτα (πράσινα), που σώζονται από τον πρώτο κρύο, θα ωριμάσουν αργά εάν κρατιούνται σε μια δροσερή, ξηρά θέση. Κόψτε την ντομάτα στη μέση και συμπιέστε έξω από τις κοιλότητες την ουσία που περιέχει τους σπόρους που είναι σαν ζελατίνα. Εάν γίνει προσεκτικά, η ίδια η ντομάτα μπορεί μετά να φαγωθεί. Τοποθετήστε τη ζελατίνα και τους σπόρους σε ένα βάζο ή ένα ποτήρι και τοποθετήστε σε μια θερμή θέση, 16-24° κελσίου για περίπου 3-4 ημέρες. Ανακατώστε μια φορά την ημέρα. Ένα στρώμα μύκητα σα μούχλα θα αρχίσει να εμφανίζεται στην κορυφή του μίγματος μετά από τις μερικές ημέρες. Αυτός ο μύκητας όχι μόνο τρώει το ζελατινούχο πολτό που περιβάλλει κάθε σπόρο και αποτρέπει τη βλάστηση, παράγει επίσης τα αντιβιοτικά που βοηθούν για να ελέγξουν τις ασθένειες των σπόρων. Μετά από 3-4 ημέρες γεμίστε το δοχείο με τους σπόρος με ζεστό νερό και ανακατέψετε. Αφήστε το περιεχόμενο να ηρεμίσει και χύστε έξω το νερό μαζί με τα κομμάτια του πολτού ντοματών και των ανώριμων σπόρων που επιπλέουν στην κορυφή. Οι βιώσιμοι σπόροι είναι βαρύτεροι και μένουν στο κατώτατο σημείο του βάζου. Αδειάστε τους καθαρούς σπόρους σε ένα ανοιχτό δοχείο και ξεράνετε σε δροσερή θέση για μια δυο εβδομάδες έως ότου ο σπόρος είναι αρκετά ξηρός και σπάει όταν τον τσακίζετε.

Καλαμπόκι, αγγούρι, καρπούζι-πεπόνι, ραδίκι, σπανάκι, κολοκύνθη/κολοκύθα
Ο σπόρος προϊόντων λαχανικών του πεπειραμένου αποταμιευτή σπόρου που απαιτούν το χωρισμό τους για να κρατήσουν την ανεπιθύμητη γονιμοποίηση διά διασταυρώσεως.

Καλαμπόκι - Zea mays
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Τα θηλυκά λουλούδια καλαμποκιού επικονιάζονται κυρίως από τον αέρα, σπάνια από τα έντομα. Η γύρη είναι ελαφριά και μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις. Για την αγνότητα, χωρίστε δύο ποικιλίες από τουλάχιστον 1600 μέτρα . Τα λογικά αποτελέσματα επιτυγχάνονται με το χωρισμό 300 μέτρων.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Ο σπόρος καλαμποκιού είναι συνήθως έτοιμος να συγκομιστεί 4-6 εβδομάδες μετά από το στάδιο ωρίμανσης(φαγητού). Εάν ο καιρός κρυώσει, κόψτε ολόκληρα τα καλαμπόκια που η φούντα τους έχει γίνει καφετιά, τραβήξτε πίσω τους φλοιούς και κρεμάστε τα σε δροσερό και ξηρό μέρος για να ξεραθούν.

Αγγούρι - Cucumis sativus
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωριστές δύο διαφορετικές ποικιλίες αγγουριών από το τουλάχιστον 800 μέτρα για να εξασφαλίσετε αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Τα αγγούρια που παράγονται για το σπόρο δεν μπορούν να φαγωθούν. Πρέπει να αφεθούν για να ωριμάσουν τουλάχιστον 5 εβδομάδες μετά από το στάδιο ωρίμανσης(φαγητού) έως ότου έχουν ένα χρυσό χρώμα. Κόψτε τα αγγούρια στη μέση και αφαιρέστε τους σπόρους με τι ζελατίνα με ένα κουτάλι. Τοποθετήστε τη ζελατίνα και τους σπόρους σε ένα βάζο ή ένα ποτήρι και τοποθετήστε σε μια θερμή θέση, 16-24° C. για περίπου 3-4 ημέρες. Ανακατώστε μια φορά την ημέρα. Ένα στρώμα μύκητα σα μούχλα θα αρχίσει να εμφανίζεται στην κορυφή του μίγματος μετά από τις μερικές ημέρες. Αυτός ο μύκητας όχι μόνο τρώει το ζελατινούχο πολτό που περιβάλλει κάθε σπόρο και αποτρέπει τη βλάστηση, παράγει επίσης τα αντιβιοτικά που βοηθούν να ελέγξουν τις ασθένειες των σπόρων. Μετά από 3-4 ημέρες γεμίστε το δοχείο με τους σπόρος με ζεστό νερό και ανακατέψετε. Αφήστε το περιεχόμενο να ηρεμίσει και χύστε έξω το νερό μαζί με τα κομμάτια του πολτού των αγγουριών και των ανώριμων σπόρων που επιπλέουν στην κορυφή. Οι βιώσιμοι σπόροι είναι βαρύτεροι και μένουν στο κατώτατο σημείο του βάζου. Αδειάστε τους καθαρούς σπόρους σε ένα ανοιχτό δοχείο και ξεράνετε σε δροσερή θέση έως ότου ο σπόρος είναι αρκετά ξηρός και σπάει όταν τον τσακίζετε.

Καρπούζι-πεπόνι
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωριστά δύο διαφορετικές ποκιλίες από καρπούζια-πεπόνια από τουλάχιστον 800 μέτρα για να εξασφαλίσετε αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Ο σπόρος είναι ώριμος και μπορεί να συγκομιστεί από το στάδιο ωρίμανσης(φαγητού). Ξεβγάλετε τους σπόρους με νερό, καθαρίστε τους και ξεράνετε σε δροσερή θέση έως ότου ο σπόρος είναι αρκετά ξηρός και σπάει όταν τον τσακίζετε.

Ραδίκι - Raphanus sativus
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωριστές διαφορετικές ποικιλίες που αυξάνονται για το σπόρο συγχρόνως από το τουλάχιστον 800 μέτρα για να εξασφαλίσει αγνότητα. Τα ικανοποιητικά αποτελέσματα για τους εγχώριους κηπουρούς δεν απαιτούν περισσότερα απο 100 μέτρα χωρισμού. Οι ποικιλίες κήπων του ραδικιού θα διασχίσουν με όλες τις άγριες ποικιλίες.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Μαζέψτε κόβοντας 3 εκατοστά τους ψηλούς μίσχους που περιέχουν τους λοβούς σπόρων, όταν οι λοβοί έχουν ξεραθεί και γίνουν καφετιοί. Εάν ο καιρός κρυώσει, τραβήξτε ολόκληρα τα φυτά από τη ρίζα πρώτα, και κρεμάστε τα σε δροσερό μέρος για να ξεραθούν, έως ότου οι λοβοί γίνουν καφετιοί. Ανοίγουμε τους λοβούς με το χέρι για λίγους σπόρους. Λοβοί που δεν ανοίγουν όταν τρίβονται με τα χέρια μπορούν να κοπανηθούν προσεκτικά για να καθαρίσουμε τον φλοιό από τους σπόρους.

Σπανάκι - oleracae Spinacia
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Είναι καλύτερο να καλλιεργηθούν οι σπόροι για μόνο μια ποικιλία του σπανακιού σε έναν χρόνο. Οι εμπορικές συγκομιδές σπόρου είναι χωρισμένες 8 χιλιόμετρα ή περισσότερο. Φυτέψτε νωρίς την άνοιξη για να έχετε αρκετό χρόνο για την παραγωγή σπόρου που μπορεί να πάρει 4-6 εβδομάδες περισσότερο μετά από το στάδιο ωρίμανσης(φαγητού).

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Εάν είναι δυνατόν, περιμένετε μέχρι όλα τα φυτά ξεραθούν και γίνουν καφετιά Εάν ο καιρός κρυώσει, τραβήξτε ολόκληρα τα φυτά από τη ρίζα πρώτα, και κρεμάστε τα σε δροσερό μέρος για να ξεραθούν, έως ότου οι λοβοί γίνουν καφετιοί. Μαζέψτε τους σπόρους από τις λουρίδες με ανοδική κίνηση και αποθηκεύστε τους.

Κολοκύνθη/κολοκύθα
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωριστές διαφορετικές ποικιλίες κολοκύνθης στα ίδια είδη από το τουλάχιστον 800 μέτρα για να εξασφαλίσει αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Η κολοκύνθη πρέπει να είναι πλήρως ώριμη πριν από τη συγκομιδή για την παραγωγή σπόρου. Αυτό σημαίνει ότι οι θερινές κολοκύνθες πρέπει να αφεθούν στο φυτό έως ότου σκληραίνει το εξωτερικό τους. Αφήστε 3-4 πρόσθετες εβδομάδες μετά από τη συγκομιδή για την περαιτέρω ωρίμανση του σπόρου. Ανοίξτε στη μέση το κολοκύθι και ξεπλύνετε τους σπόρους με ζεστό νερό. Αδειάστε τους καθαρούς σπόρους σε ένα ανοιχτό δοχείο και ξεράνετε σε δροσερή θέση έως ότου ο σπόρος είναι αρκετά ξηρός και σπάει όταν τον τσακίζετε.

Μπάμια
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωριστές διαφορετικές ποικιλίες μπάμιας στα ίδια είδη από το τουλάχιστον 500 μέτρα για να εξασφαλίσετε αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Η μπάμια πρέπει να είναι πλήρως ώριμη πριν από τη συγκομιδή για την παραγωγή σπόρου. Επιτρέψτε στις μπάμιες που θέλετε για σπόρο να γίνουν καφετιές και μαζέψτε τες περίπου 4 εβδομάδες μετά από το στάδιο ωρίμανσης(φαγητού). Ξεφλουδίστε και αδειάστε τους καθαρούς σπόρους σε ένα ανοιχτό δοχείο και ξεράνετε σε δροσερή θέση.

Μελιτζάνα
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωριστές διαφορετικές ποικιλίες μελιτζάνας στα ίδια είδη από το τουλάχιστον 1000 μέτρα για να εξασφαλίσετε αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Η μελιτζάνα πρέπει να είναι πλήρως ώριμη πριν από τη συγκομιδή για την παραγωγή σπόρου. Κόψτε τις μελιτζάνες περίπου 4 εβδομάδες μετά από το στάδιο ωρίμανσης(φαγητού). Ξεφλουδίστε και αδειάστε τους καθαρούς σπόρους σε ένα ανοιχτό δοχείο και ξεράνετε σε δροσερή θέση.


Τεύτλο, οικογένεια λάχανων, καρότο, κρεμμύδι
Τα λαχανικά του ειδικού πεπειραμένου κηπουρού, απαιτούν κανονικά περισσότερα από ένα έτη, συνήθως δύο για την παραγωγή σπόρου και το χωρισμό τους, για να αποτρέψουν τη γονιμοποίηση διά διασταυρώσεως.

Τεύτλα
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Είναι καλύτερο να καλλιεργηθούν οι σπόροι για μόνο μια ποικιλία του τεύτλου σε έναν χρόνο. Χωριστές διαφορετικές ποικιλίες τουλάχιστον 2000 μέτρα για την αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Κόψτε 4 εκατοστά τις ψηλές κορυφές ακριβώς επάνω από τη ρίζα όταν οι ανθίζοντας συστάδες γίνουν καφετιές. Οι κορυφές μπορούν να αποθηκευτούν στις δροσερές, ξηρές θέσεις για 2-3 εβδομάδες για να βελτιώσουν την περαιτέρω ωρίμανση του σπόρου. Οι μικρές ποσότητες σπόρου μπορούν να γδυθούν με το χέρι καθώς ο σπόρος ωριμάζει. Οι πολλες κορφές μπορούν να τοποθετηθούν σε μια τσάντα υφασμάτων και να κοπανηθούν.

Οικογένεια λάχανων περιλαμβάνει το μπρόκολο, το κουνουπίδι, το λαχανακι Βρυξελλών, το απλό και το κατσαρό λάχανο.

ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Όλες τα λαχανικά και οι ποικιλίες σε αυτό το μεγάλο είδος θα διασταβρωθούν το ένα με το άλλο. Χωριστές διαφορετικές ποικιλίες τουλάχιστον 300 μέτρα για ικανοποιητικά αποτελέσματα ή τουλάχιστον 1600 μέτρα για την αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Επιτρέψτε στους μεμονωμένους λοβούς να αποκτήσουν ανοικτό καφέ χρώμα πριν επιλέγουν και ανοιχτούν με το χέρι. Ανοίγουμε τους λοβούς με το χέρι για το σπόρο μικρών ποσοτήτων. Λοβοί που δεν ανοίγουν όταν τρίβονται με τα χέρια μπορούν να κοπανηθούν προσεκτικά για να καθαρίσουμε τον φλοιό από τους σπόρους.

Καρότο - carota Daucus
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωριστές διαφορετικές ποικιλίες τουλάχιστον 800 μέτρα για να εξασφαλίσετε αγνότητα

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Για λίγους σπόρους, μαζέψτε με το χέρι κάθε μίσχο όταν έχει γίνει ξηρός και καφετής. Ο σπόρος μεγάλων ποσών μπορεί να συγκομιστεί με την κοπή της ολόκληρης ανθίζοντας κορυφής. Επιτρέψτε να ωριμάσετε σε δροσερή, ξηρά θέση για 2-3 εβδομάδες ακόμα. Καθαρά μικρά ποσά με το τρίψιμο μεταξύ των χεριών. Τα μεγαλύτερα ποσά μπορούν να κτυπηθούν από τους μίσχους . Ο σπόρος καρότων είναι φυσικά τριχωτός ή «γενειοφόρος».

Κρεμμύδι - Allium SP.
ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ: Χωρίστε από άλλο άνθισμα κρεμμυδιών των ίδιων ειδών τουλάχιστον 300 μέτρα για ικανοποιητικά αποτελέσματα ή τουλάχιστον 1600 μέτρα για την αγνότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Μαζέψτε τους σπόρους μόλις έχει η πλειοψηφία των λουλουδιών έχει ξεραθεί. Οι σπόροι θα αρχίσουν να πέφτουν από μερικά λουλούδια αυτή τη στιγμή έτσι ελέγξτε συχνά. Επιτρέψτε να ξεραθούν σε δροσερή, ξηρά θέση για 1-2 εβδομάδες.

Πηγές-σύνδεσμοι:
http://www.seedsave.org/issi/issi_904.html
http://www.seedsavers.net/handbook/index
http://www.scribd.com/doc/17852084/Isolation-Distances-for-Vegetable-Seed-Crops-version-17
http://www.avrdc.org/pdf/PROD6-saving_your_own_vegetable_seeds.pdf
http://www.savingourseeds.org/pdf/isolation_distance_chart.pdf
http://howtosaveseeds.com/table.php

Οδηγός Καλλιέργειας για αρχάριους κηπουρούς

1.  Στρωμάτωση  των σπόρων σε δισκάκια σποράς (ξύλινα ή  φελιζόλ )  Μάρτιος .

Ο σπόρος πριν την σπορά πρέπει να  απολυμανθεί για να μην μεταφέρει  ασθένειες (βακτήρια ) στα έτοιμα φυτά : Εμβαπτίζουμε τους σπόρους  σε νερό θερμοκρασίας 50 ^οC για 25 λεπτά (δοκιμάζουμε με το χέρι .να μην δέχεται το νερό το χέρι μας )  

Διαδικασία 

è Γεμίζω τα δισκάκια σποράς με απολυμασμένο εδαφικό μίγμα  (τύρφη σπορείων ) .

è Ακολουθεί σπορά στα πεταχτά ή σε γραμμές . Προσοχή όχι πολύ πυκνή σπορά μπλέκονται οι ρίζες και δεν  θα  τραυματίσω τα νεαρά φυτά όταν θα χρειαστεί να τα βγάλω  για μεταφύτευση σε κυπελάκια η σε γλαστράκια .

è Κοσκινίζω πάνω από το σπόρο λίγη ποσότητα  μίγματος από το  ίδιο  εδάφος που χρησιμοποίησα για να γεμίσω τα δισκάκια .

è Πιέζω ελαφρά  την επιφάνεια με ξύλο η χαρτόνι για ν έρθει σε επαφή ο σπόρος με το χώμα .

è Ακολουθεί πότισμα . Καλό είναι το πρώτο πότισμα να γίνει αφού έχω βάλει πάνω στο έδαφος  εφημερίδα ή ύφασμα  και μετά να ακολουθεί το πότισμα .

è  η θερμοκρασία στρωμάτωσης να είναι 25 -27 C   

Το πρώτο σημάδι της βλάστησης  του σπόρου είναι η εμφάνιση στην επιφάνεια  ενός κυρτού σαν αγκίστρι  λεπτού βλαστού  που είναι το υποκοτύλιο του  φυτού το οποίο όταν έρθει σε επαφή με το φώς  αναπτύσσεται προς τα άνω . Ένα ο σπόρος είναι καλά στερεωμένος στο υπόστρωμα  ,το ριζίδιο σπρώχνει προς τα κάτω ,το υποκοτύλιο προς τα άνω και οι  κοτυληδόνες ελευθερώνονται από το  περίβλημα του σπόρου . Αυτό  το στάδιο είναι το πιο ευαίσθητο  στη  νέα ζωή του φυτού που μόλις ξεκίνησε . Ευαίσθητο στο κρύο ,στην υγρασία και στους μύκητες .

Θα μιλήσουμε σε άλλο κείμενο  για  φυτοπροστασία .

Βασικά λάθη που  κάνουμε  στην στρωμάτωση των σπόρων :

1)      Πυκνή σπορά : 

2)      Ρηχή σπορά :  Μικρό βάθος  και δεν μπορούν οι κοτυληδόνες να αποχωριστούν από το περίβλημα του σπόρου  και έχουμε απώλειες .

Τα αποφεύγουμε με το σωστό βάθος σποράς  και τη σωστή  δομή του υποστρώματος .

2. Μεταφύτευση σε ατομικά γλαστράκια .

Από τα κιβώτια σποράς τα νεαρά φυτά  μεταφυτεύουμε στο στάδιο των δύο κοτυληδόνων  σε γλαστράκια ή κυπελάκια και εδώ θα παραμέινουν μεχρι την μεταφύτευση στην οριστική τους θέση  τον Απρίλιο στον αγρό ή σε θερμοκήπιο .

Η μεταφύτευση γίνεται με το χέρι  αφού προηγούμενως  έχω ποτίσει τα φυτά 1-2 ημέρες πριν  την μεταφύτευση .

Το φυτό μεταφέρεται στο γλαστράκι  με  όσο το δυνατόν  περισσότερο από το ριζικό του σύστημα σε  τρύπα που έχουμε ανοίξει  κρατώντας το από το κοτυληδονόφυλλο και όχι από τον τρυφερό  και εύθραυστο βλαστό .

Μετά την τοποθέτηση του νεαρού φυτού ακολουθεί ελαφρά πίεση του υποστρώματος  για να έρθουν σε επαφή ρίζα  και υπόστρωμα  και ακολουθεί πότισμα

è    Η θερμοκρασία στρωμάτωσης να είναι 25 -27 C

è    Όταν   Μετά το φύτρωμα τα νεαρά φυτάρια εκτίθενται στο σπορείο σε θερμοκρασία ημέρας 18-23  και νύχτας 14-16 .

è    Όταν τα φυτά αναπτύξουν πλήρως  τα κοτυληδονόφυλλα και εμφανίσουν το πρώτο πραγματικό φύλλο ,είτε έχουν μεταφυτευθεί στα ατομικά γλαστράκια είτε όχι τότε τα υποβάλουμε  για 10-20 ημέρες  σε χαμηλή θερμοκρασία αέρος εδάφους  10-13  τόσο την ημέρ α ΄τοσο και την νύκτα  για σκληραγώγηση . Δεκα ημερες είναι καλές όταν επικρατούν ηλιολουστες συνθήκες και 20 όταν επικρατούν συννεφιασμένες ημέρες .

è    Η ψυχρή μεταχείριση διαρκεί τόσο χρόνο όσο χρειάζεται το φυτό να αναπτύξει τα πρώτα πραγματικά του φύλλα

è    Μετά την ψυχρή μεταχείριση οι συνθήκες στο σπορείο επανέρχονται  στους 18-23 την ημερα και 14-16 την νύχτα  μέχρι την μεταφύτευση

Τι κερδίζουμε  με την ψυχρή μεταχείριση των φυτών στο σπορείο ;

è Τα φυτά αναπτύσσουν μεγάλες κοτυληδόνες και χονδρούς βλαστούς

è Εμφανίζονται λιγότερα φύλλα πριν την πρώτη ταξιανθία

è Μέχρι και διπλάσιος αριθμός ανθέων  στην πρώτη ταξιανθία και περισσότερο διακλαδισμένη

è Αύξηση αριθμού ανθέων στη δεύτερη ταξιανθία και στις  μετέπειτα ταξιανθίες

è Πρώιμη και ολική παραγωγή των φυτών .Καρποφορία μέχρι και την 8^η ταξιανθία 

Μπορείτε να ξεκινήσετε  από τώρα  τα  δικά σας δισκάκια σποράς .

Επιλέξτε μια ζεστή γωνιά στο σπίτι και  ξεκινήστε .

Γνωρίστε τους σπόρους  τομάτας υβρίδια ή τοπικές ποικιλίες   και επιλέξτε .

Από τα υβρίδια δεν μπορείτε να ξαναπάρετε σπόρους για την επόμενη χρονιά

Από τις τοπικές ποικιλίες θα ξαναμιλήσουμε όταν χρειαστεί πως παίρνουμε το σπόρο  και πως τον διατηρούμε στη δική μας τράπεζα σπόρων .

Source:http://agroselliniko.blogspot.gr/p/blog-page_06.html

Δημιουργία κιβωτών σπόρων : Αξιέπαινη πρωτοβουλία από το Αιγαίο

Κιβωτός σπόρων Αιγαίου

Η συνεχιζόμενη και συστηματική εξαφάνιση των τοπικών ποικιλιών φυτών, θα οδηγήσει σύντομα στο σημείο να θεωρείται πολυτέλεια το δίλημμα κατά πόσο θέλουμε να καταναλώνουμε μεταλλαγμένα ή όχι.

Όταν εξαφανιστούν οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργήσιμων φυτών, μαζί τους θα εξαφανιστούν ανεπιστρεπτί και οι επιλογές μας, καθώς θα είμαστε διατροφικά εξαρτημένοι.

Δεδομένου ότι υπάρχει ανετοιμότητα, όσον αφορά το πρόβλημα το οποίο απροκάλυπτα εντείνεται, πρέπει η κοινωνία να αφυπνιστεί και να λάβει τα μέτρα της απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου.

Αυτή η πιθανή εξέλιξη πρέπει να σταματήσει, πριν είναι πολύ αργά.

Για να συμβεί αυτό, πρέπει να αναγνωρίσουμε τη σημασία διατήρησης των τοπικών, παραδοσιακών, ενδημικών, μη-τροποποιημένων αγροτικών ποικιλιών.

Σημασία των Παραδοσιακών Τοπικών Ποικιλιών

Οι κοινωνίες των νησιών, επιβίωσαν επί χιλιετίες καλλιεργώντας τις μοναδικές νησιωτικές ποικιλίες οπωροκηπευτικών φυτών. Οι ποικιλίες αυτές χρειάστηκαν αιώνες για να προσαρμοστούν γενετικά στις ιδιαίτερες συνθήκες των διαφορετικών νησιών, όπως για παράδειγμα η έλλειψη νερού, οι έντονοι άνεμοι, το φτωχό σε θρεπτικά συστατικά χώμα, τα τοπικά φυτοπαθογόνα.

Η γεωγραφική απομόνωση των νησιών, οδήγησε στην ανάπτυξη μεγάλου αριθμού διαφορετικών τοπικών ποικιλιών, οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις εδαφοκλιματικές συνθήκες του κάθε νησιού. Έτσι μπορούν να αναπτύσσονται έχοντας καλή απόδοση, περιορισμένες ανάγκες σε νερό και θρεπτικά συστατικά, ενώ μπορούν να αμύνονται στους φυσικούς τους εχθρούς. Δηλαδή μπορούν να καλλιεργούνται χωρίς να χρειάζονται χημικά λιπάσματα ή φυτοφάρμακα.

Ενώ χρειάζονται αιώνες για να εξελιχθούν οι τοπικές ποικιλίες φυτών, σε λίγες μόνο δεκαετίες βλέπουμε ότι σε ολόκληρη την Ελλάδα, οι τοπικές ποικιλίες εξαφανίζονται με ιδιαίτερα ανυσυχητικούς ρυθμούς. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι στην Ελλάδα, σε λίγες μόνο δεκαετίες, από τις 200 ποικιλίες σταριού που καλλιεργούνταν, έχουν μείνει μόνο 20, δηλαδή μειώθηκαν κατά 92%.

Επίσης, πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι μόνο το 2-3 % των ποικιλιών λαχανικών που υπήρχαν πριν 50 χρόνια στην Ελλάδα έχει διασωθεί υπό καλλιέργεια μέχρι τις μέρες μας.

Κιβωτός - Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου

Μια σύγχρονη Κιβωτός για  την προστασία του ελληνικού Φυτογενετικού Υλικού

Προσπαθώντας να προσεγγίσει αυτό το δύσκολο πρόβλημα, το Αρχιπέλαγος δημιούργησε την άνοιξη του 2005 την Κιβωτό - Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου, η οποία εδρεύει στην ερευνητική βάση στις Ράχες Ικαρίας και έχει ως στόχο τη συγκέντρωση και μακροχρόνια φύλαξη σπόρων, καθώς και τον πολλαπλασιασμό και τη διάδοση της καλλιέργειας των τοπικών ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτών από τα νησιά του Αιγαίου. Παράλληλα συγκεντρώνονται και σπόροι από ενδημικά, προστατευόμενα και άλλα είδη χλωρίδας των νησιών. Η ανάγκη δημιουργίας της Τράπεζας Σπόρων ήταν επιτακτική, καθώς τα τελευταία χρόνια κατά την ερευνητική μας δράση στο Αιγαίο, παρατηρούμε ότι οι τοπικές ποικιλίες εξαφανίζονται χρόνο με το χρόνο, ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα νησιά.

Η Κιβωτός - Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου μέσα σε λίγα χρόνια λειτουργίας, κατάφερε να συγκεντρώσει φυτογενετικό υλικό από διάφορες περιοχές της χώρας.  Συνεργάζεται με την Τράπεζα Σπόρων Φυτογενετικού Υλικού του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, με μη-κυβερνητικές οργανώσεις καθώς και φορείς που δραστηριοποιούνται σε αυτό τον τομέα στην Μεσόγειο.

Με συνεχή, εκτεταμένη έρευνα και τη συγκινητική συνεργασία ευαισθητοποιημένων πολιτών από τις τοπικές κοινωνίες, έχουν συγκεντρωθεί εκατοντάδες ποικιλίες, από νησιά , νησίδες, βραχονησίδες και παράκτιες περιοχές του Αιγαίου, καθώς και περιοχές της Στερεάς Ελλάδας. Περιλαμβάνουν τοπικές ποικιλίες δενδρωδών, κηπευτικών, σιτηρών, ψυχανθών, αμπέλου και βοτάνων. Η Κιβωτός Σπόρων έχει επίσης καταφέρει να συλλέξει ποικιλίες που πιστεύαμε ότι είχαν εξαφανιστεί, όπως η κόκκινη πατάτα της Κρήτης, άσπρο και κόκκινο καλαμπόκι και το κρεμμύδι “μελάθι”.

Οι σπόροι φυλλάσονται υπό κατάλληλες συνθήκες για μακροχρόνια συντήρηση και καλλιεργούνται πειραματικά για μορφολογική παρατήρηση, έτσι ώστε να εξεταστεί ο τυχόν βαθμός επιμόλυνσής και να επιτευχθεί ο πολλαπλασιασμός τους.

Ενέργειες της Κιβωτού - Τράπεζας Σπόρων Αιγαίου

Καθόλη τη διάρκεια του χρόνου οι ερευνητές του Αρχιπελάγους προσεγγίζουν απομακρυσμένες περιοχές, συνεχίζοντας τις προσπάθειες εύρεσης και συλλογής σπόρων από σπάνιες παραδοσιακές και ενδημικές ποικιλίες.

Ωστόσο για να μπορέσει η Κιβωτός - Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου, να γίνει περισσότερο αποτελεσματική και να επιτευχθεί σωστή διαχείριση, καθώς και εξασφάλιση της βιωσιμότητας του Ελληνικού φυτογενετικού υλικού, είναι απαραίτητος ο πολλαπλασιασμός και αναδιανομή μέρους του φυλασσόμενου φυτογενετικού υλικού, σε υπεύθυνους και ευαισθητοποιημένους καλλιεργητές έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η προώθηση της καλλιέργειας των αναντικατάστατων αυτών ποικιλιών, που στήριξαν επί αιώνες τη διατροφή των αγροτικών κοινωνιών και ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας.Οι αγρότες συνεργάζονται με τους επιστήμονες του Αρχιπελάγους, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι καλλιεργούν υπό ασφαλείς συνθήκες, δηλαδή συνθήκες τέτοιες που αποκλείουν κίνδυνο επιμόλυνσης από ξένες ποικιλίες, αλλά και που θα επιτρέπουν τον πολλαπλασιασμό των τοπικων ποικιλίων, με μεθόδους βιολογικής καλλιέργειας, χωρίς τη χρήση χημικών χημικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων.

Γι αυτό το Αρχιπέλαγος συνεχίζει να ενημερώσει και να ευαισθητοποιεί τις κοινωνίες των νησιών, για την ανάγκη σωστής φύλαξης των τοπικών ποικιλιών καλλιεργούμενων ειδών φυτών, αλλά και για τις μεθόδους με τις οποίες μπορούν να καλλιεργούνται χωρίς κίνδυνο επιμόλυνσης και χρήση χημικών πρόσθετων.

Πως επιμολύνονται και εξαφανίζονται οι τοπικές ποικιλίες

Έως και τα μέσα του περασμένου αιώνα, οι αγρότες των νησιών και των περισσότερων περιοχών της Ελλάδας καλλιεργούσαν σχεδόν αποκλειστικά τοπικές ποικιλίες και κάθε χρόνο φύλαγαν τους σπόρους για την καλλιέργεια της επόμενης χρονιάς. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, όλο και περισσότεροι αγρότες (τόσο οι επαγγελματίες, όσο και αυτοί που καλλιεργούν για να καλύψουν τις ανάγκες της οικογένειας) αγοράζουν τους σπόρους για τις καλλιέργειές τους. Οι σπόροι που είναι διαθέσιμοι στο εμπόριο είναι από ξένες προς τα νησιά ποικιλίες, ενώ πολύ συχνά είναι και υβριδισμένοι.

Οι υβριδισμένοι σπόροι έχουν υποστεί πολλές κατευθυνόμενες εργαστηριακές διασταυρώσεις. Ως αποτέλεσμα έχουν μεγάλη παραγωγή την πρώτη χρονιά της καλλιέργειάς τους, με την προϋπόθεση ότι θα τους παρέχονται μεγάλες ποσότητες νερού, θρεπτικών συστατικών (με χημικά ή βιολογικά λιπάσματα), ενώ επίσης θα πρέπει να προστατευθούν από τα τοπικά φυτοπαθογόνα (με χημικά ή βιολογικά φυτοφάρμακα) στα οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.

Οι εργαστηριακές διασταυρώσεις των υβριδίων, πέραν από την υψηλή παραγωγή τους δίνουν και ένα άλλο χαρακτηριστικό: ο σπόρος αποδυναμώνεται μετά την πρώτη καλλιέργεια, και εάν καλλιεργηθεί δεύτερη φορά δίνει ελάχιστη παραγωγή, δηλαδή ο αγρότης αναγκάζεται πλέον να αγοράζει κάθε χρόνο τους απαραίτητους σπόρους ή φυντάνια (αφού δεν μπορεί πια να τα παράγει).

Ο μεγάλος όμως κίνδυνος που προκύπτει από την ανεξέλλεγκτη καλλιέργεια υβριδίων είναι ότι κατά την γονιμοποίηση τους, μέσω των εντόμων ή του αέρα, μπορούν να επιμολύνουν τοπικές ποικιλίες που βρίσκονται έως και 2 χλμ. μακριά. Όταν μία τοπική ποικιλία επιμολυνθεί, ο επόμενός της σπόρος θα αποκτήσει χαρακτηριστικά του υβριδίου, και το κυριότερο θα εξασθενίσει η δυνατότητα του να σχηματίζει παραγωγικούς σπόρους. Δηλαδή μία ποικιλία που χρειάστηκε αιώνες για να εξελιχθεί, μπορεί να εξαφανιστεί ακόμα και σε μία μόνο καλλιεργητική περίοδο. Έτσι οι τοπικές ποικιλίες που πολλοί αγρότες προσπαθούν ακόμα να διατηρούν και να καλλιεργούν, συχνά επιμολύντονται εν αγνοία τους.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση, πρέπει να κινητοποιηθούμε τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Για παράδειγμα, οι αγρότες ενός οικισμού, χωριού, ή ακόμα κι ενός νησιού, μπορούν να πάρουν μία συλλογική απόφαση, έτσι ώστε να σταματήσουν να εισάγονται στην περιοχή τους σπόροι ή φυντάνια από υβρίδισμένες ποικιλίες. Επίσης η εισαγωγή αυτών, μπορεί να σταματήσει σε τοπικό επίπεδο με σχετική απόφαση των τοπικών γεωργικών συνεταιρισμών, εμπόρων γεωργικών προιόντων, αλλά και των γεωπόνων, οι οποίοι συχνά εμπορεύονται υβρίδια, αντί να συμβουλεύουν τους αγρότες ενάντια στη χρήση τους.

Πρέπει να επισημάνουμε, ότι ακόμα και στους σπόρους που διατίθενται στο εμπόριο με πιστοποιητικά ότι δεν είναι υβριδισμένοι, συχνά βρίσκονται ανάμεσα τους (κατά τύχη;) σπόροι υβριδίων. Επομένως η λύση για να διατηρούμε καθαρές τις ποικιλίες που καλλιεργούνται, είναι να επιστρέψουμε στην πρακτική που εδώ και πολλούς αιώνες και εώς και πριν από λίγες δεκαετίες εφαρμοζόταν από τους αγρότες: συλλογή, σωστή φύλαξη και ανταλλαγή των τοπικών ποικιλιών σπόρων.

Πρέπει να κινητοποιηθούμε άμεσα, δεδομένου ότι έχουμε βρεθεί τελείως ανέτοιμοι, απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου.   Όπως επισημαίνει και ο κ Νίκος Σταυρόπουλος, προϊστάμενος της Τράπεζας Γενετικού Υλικού της Ελλάδας, στο ΕΘΙΑΓΕ:  «Όποιος ελέγχει το γενετικό υλικό των φυτών, ελέγχει την παγκόσμια διατροφή για το μέλλον. Οι μεγάλες εταιρείες παράγουν σπόρους για όλο τον κόσμο και έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν αυτό που θέλουν».

ΠΗΓΗ http://www.archipelago.gr/index.php?page=kivotos-sporon

Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης & Γεωγραφικής Ένδειξης

Συχνά ακούμε ή διαβάζουμε για προϊόντα Π.Ο.Π. και Π.Γ.Ε., όπως, όμως, αποδεικνύεται στην πράξη, μάλλον δε γνωρίζουμε και πολλά για τα προϊόντα αυτά. Στην ενότητα αυτή σας παρουσιάζουμε αναλυτικές πληροφορίες για τα ξεχωριστά αυτά προϊόντα με τη μορφή ερωταποκρίσεων.

Τί σημαίνει Π.Ο.Π. και τί Π.Γ.Ε.;

Τα προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π.) και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (Π.Γ.Ε.) διέπονται από τον Κανονισμό (ΕΚ) 510/2006 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 20ης Μαρτίου 2006 σχετικά με την προστασία των ονομασιών προέλευσης και των γεωγραφικών ενδείξεων των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων.

Ως «ονομασία προέλευσης» ή ως «γεωγραφική ένδειξη» νοείται το όνομα μιας περιοχής, ενός συγκεκριμένου τόπου ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μιας χώρας.

Η ονομασία χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα γεωργικό προϊόν ή ένα τρόφιμο που κατάγεται από τη συγκεκριμένη περιοχή, τον συγκεκριμένο τόπο ή τη συγκεκριμένη χώρα, του οποίου η ποιότητα ή τα χαρακτηριστικά οφείλονται ουσιαστικά ή αποκλειστικά στο ιδιαίτερο γεωγραφικό περιβάλλον, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει και τους εγγενείς ανθρώπινους παράγοντες.

Σε τί διαφέρουν τα προϊόντα Π.Ο.Π. από τα Π.Γ.Ε.;

Στην περίπτωση των Π.Ο.Π., η παραγωγή, η μεταποίηση και η επεξεργασία υποχρεωτικά λαμβάνουν χώρα στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή. Στην περίπτωση των Π.Γ.Ε. τουλάχιστον ένα από τα τρία στάδια (παραγωγή, μεταποίηση, επεξεργασία) πρέπει να πραγματοποιείται στην οριοθετημένη περιοχή.

Ποιός ωφελείται από την προστασία των προϊόντων αυτών;

Η κυκλοφορία των προϊόντων Π.Ο.Π. και Π.Γ.Ε. δίνει τη δυνατότητα στους παραγωγούς (ιδιαίτερα των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών) να προωθήσουν ευκολότερα προϊόντα που παρουσιάζουν εξειδικευμένα χαρακτηριστικά κι έτσι να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Παράλληλα, κερδισμένοι είναι και οι καταναλωτές, καθώς η ειδική επισήμανση τους βοηθά να αποκτούν σαφείς και συνοπτικές πληροφορίες για την καταγωγή των προϊόντων και να πραγματοποιούν καλύτερες επιλογές.

Ποιά προϊόντα μπορούν να κατοχυρωθούν ως Π.Ο.Π. και Π.Γ.Ε.;

Όλα τα προϊόντα μπορούν να ενταχθούν στο σύστημα και να κατοχυρωθούν ως Π.Ο.Π. ή Π.Γ.Ε., αρκεί να έχουν εξειδικευμένα ποιοτικά ή άλλα χαρακτηριστικά που να οφείλονται στο ιδιαίτερο γεωγραφικό περιβάλλον. Από το 2008, στο σύστημα των Π.Ο.Π. – Π.Γ.Ε. έχουν ενταχθεί και οι επιτραπέζιοι οίνοι, οι οποίοι όμως αποτελούν μια ξεχωριστή κατηγορία. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταφέρει και τρίτες χώρες - εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης - όπως η Κολομβία να κατοχυρώσουν προϊόντα τους.

Πώς μπορεί κάποιος να αναγνωρίσει τα προϊόντα αυτά;

Είναι πολύ εύκολο, αρκεί να μπορεί να αναγνωρίσει τους εξής λογότυπους:

Λογότυπος Π.Ο.Π.
Λογότυπος Π.Γ.Ε.

Πώς μπορεί να βρει κάποιος ελληνικά προϊόντα Π.Ο.Π. ή/και Π.Γ.Ε. στη γύρη;

Μέσα από την «ομήγυρη» μπορείτε να αναζητήσετε όλα σχεδόν τα ελληνικά προϊόντα Π.Ο.Π. ή Π.Γ.Ε., αρκεί να επιλέξετε αυτό που σας ενδιαφέρει από το ομώνυμο drop-down menu (Π.Ο.Π. – Π.Γ.Ε.).

Ποιά είναι η διαδικασία κατοχύρωσης των προϊόντων Π.Ο.Π. – Π.Γ.Ε.;

Η διαδικασία κατοχύρωσης ενός προϊόντος ως Π.Ο.Π. ή Π.Γ.Ε. είναι μακρόχρονη λόγω των διαφόρων σταδίων που περιλαμβάνει.

Αίτηση κατοχύρωσης μπορεί να υποβάλει κάθε οργάνωση παραγωγών ή/και μεταποιητών, ανεξάρτητα από τη νομική της μορφή ή σύνθεση, τους οποίους αφορά το ίδιο γεωργικό προϊόν ή τρόφιμο. Η ομάδα αυτή επιλέγει την ονομασία που θέλει να κατοχυρώσει, οριοθετεί τη γεωγραφική ζώνη παραγωγής και ορίζει τις ειδικές προδιαγραφές παραγωγής, μεταποίησης, συσκευασίας και επισήμανσης. Η ονομασία για την οποία αιτείται κατοχύρωση, περιλαμβάνει το όνομα μιας περιοχής ή ενός τοπωνυμίου.

Η αιτούσα ομάδα υποβάλλει το φάκελο στην οικεία Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης της εκάστοτε Περιφερειακής Ενότητας. Εφόσον η Διεύθυνση αυτή θεωρεί το φάκελο υποψηφιότητας πλήρη, τον διαβιβάζει στο Τμήμα Π.Ο.Π.-Π.Γ.Ε. της Διεύθυνσης Βιολογικής Γεωργίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Το τμήμα αυτό, αφού συλλέξει απόψεις από τις Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης και από τους φορείς που ασχολούνται με το συγκεκριμένο προϊόν και εφόσον θεωρεί ότι ο φάκελος υποψηφιότητας είναι σύμφωνος με την Κοινοτική νομοθεσία και περιέχει όλα τα απαραίτητα στοιχεία που στοιχειοθετούν την κατοχύρωση της ονομασίας, διαβιβάζει ένα πλήρες αντίγραφο στην αρμόδια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η αρμόδια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αφού εξετάσει όλα τα στοιχεία του φακέλου υποψηφιότητας και εφόσον δεν έχει παρατηρήσεις, προβαίνει στη δημοσίευση της αίτησης (και του συνοπτικού δελτίου) στην επίσημη εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Εάν εντός διαστήματος 6 μηνών από τη δημοσίευση της αίτησης δεν υπάρχει ένσταση από άλλο Κράτος-Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τότε η ονομασία κατοχυρώνεται στο Κοινοτικό μητρώο προστατευόμενων ονομασιών προέλευσης και προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων.

Πρέπει να σημειωθεί ότι το σύστημα είναι ανοιχτό και εθελοντικό. Οποιοσδήποτε παραγωγός ή επιχείρηση βρίσκεται εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής ζώνης και τηρεί τις ειδικές απαιτήσεις, δικαιούται να κυκλοφορήσει στην αγορά προϊόν χρησιμοποιώντας την καταχωρημένη ονομασία.

Source : http://www.gyri.gr/gyroscope/pdp-pgi/item/9-pop-pge